www.svaboda.org

Ларыса Антонаўна Геніюш (дзявочае прозьвішча Міклашэвіч) нарадзілася 27 ліпеня (9 жніўня) 1910 году ў маёнтку Жлобаўцы каля в. Воўпа (цяпер Ваўкавыскі р-н Гарадзенскай вобл.). Скончыла Ваўкавыскую гімназію ў 1928 годзе. Узяла шлюб зь Янкам Геніюшам і ў 1937 годзе пераехала ў Прагу, дзе ён вучыўся, а потым працаваў лекарам. У 1937—1948 гадах жыла ў Празе, мела стасункі зь беларускай эміграцыяй, брала ўдзел у працы ўраду БНР на эміграцыі. У сакавіку 1943 году стала Генэральным сакратаром ураду і займалася захаваньнем архіву БНР. Апекавалася беларускімі эмігрантамі, палітычнымі ўцекачамі, беларускімі працаўнікамі і ваеннапалоннымі. 5 сакавіка 1948 яе з мужам арыштавалі ў Вімпэрку (Чэхія), а 12 жніўня перадалі савецкім уладам. Утрымлівалася ў савецкіх турмах Вены і Львова, з канца 1948 году — у турме ў Менску, дзе Ларысу Геніюш дапытваў міністар Дзяржбясьпекі БССР Цанава, які беспасьпяхова патрабаваў ад яе перадаць архівы БНР. У лютым 1949 году Вярхоўны суд БССР прыгаварыў Ларысу Геніюш да 25 гадоў зьняволеньня ў лягерах. На гэткі ж тэрмін быў асуджаны і яе муж Янка Геніюш. Пакараньне адбывала ў лягерах Інта і Абезь (Комі АССР) і ў Мардоўскай АССР. У 1956 яе з мужам часткова рэабілітавалі, зьменшыўшы тэрмін пакараньня да ўжо адседжаных 8 гадоў. Пасьля вызваленьня сям’я пасялілася на мужавай радзіме ў Зэльве. Ларыса Геніюш прынцыпова адмовілася прыняць савецкае грамадзянства, засталася грамадзянкай Чэхіі. Дом Геніюшаў у Зэльве стаў прыцягальным асяродкам для творчай моладзі Беларусі. Нягледзячы на нагляд КДБ, тут бывалі частымі гасьцямі паэты і пісьменьнікі, мастакі, навукоўцы. Вершы Ларысы Геніюш друкаваліся ад 1939 году ў беларускіх пэрыядычных выданьнях “Раніца”, “Беларускі работнік”, “Новы шлях” і інш. У 1942 годзе ў Празе выйшаў першы зборнік яе паэзіі. Пісала вершы і ў зьняволеньні. Толькі ў 1967 годзе праз хадайніцтва Максіма Танка надрукаваны яе другі — і першы ў савецкай Беларусі — зборнік “Невадам зь Нёмана”. Найбольш поўныя і значныя зборнікі яе твораў былі выдадзеныя пасьмяротна. Памерла 7 красавіка 1983 году, пахавана ў Зэльве.